poen.edu.pl
poen.edu.plarrow right†Naukaarrow right†Nauczanie indywidualne: Jakie przedmioty realizuje uczeń?
Julian Sadowski

Julian Sadowski

|

30 sierpnia 2025

Nauczanie indywidualne: Jakie przedmioty realizuje uczeń?

Nauczanie indywidualne: Jakie przedmioty realizuje uczeń?
Nauczanie indywidualne to rozwiązanie, które pozwala dzieciom zmagającym się z różnymi trudnościami zdrowotnymi lub rozwojowymi kontynuować edukację w sposób dostosowany do ich potrzeb. Wielu rodziców zastanawia się jednak, jaki jest faktyczny zakres materiału realizowanego w ramach takich zajęć. Czy dziecko uczy się wszystkiego, co przewiduje program, czy też pewne przedmioty są pomijane? Rozwiejmy wszelkie wątpliwości dotyczące tego, jak wygląda plan lekcji w nauczaniu indywidualnym.

Przeczytaj również: Skuteczna nauka matematyki: Metody, triki i jak pokonać lęk

Nauczanie indywidualne: Co uczeń realizuje i kto decyduje o planie lekcji?

  • W nauczaniu indywidualnym uczeń realizuje wszystkie obowiązkowe zajęcia edukacyjne z ramowego planu nauczania.
  • Celem jest pełna realizacja podstawy programowej kształcenia ogólnego dla danego etapu.
  • O organizacji i planie lekcji decyduje dyrektor szkoły na podstawie orzeczenia z poradni psychologiczno-pedagogicznej.
  • Możliwe są zwolnienia z niektórych zajęć (np. WF, drugi język obcy, informatyka) na podstawie opinii lekarskiej lub ze względu na specyficzne potrzeby ucznia.
  • Przedmioty nieobowiązkowe, takie jak religia czy etyka, są realizowane wyłącznie na wniosek rodziców.
  • Nauczyciele dostosowują metody pracy do potrzeb ucznia, ale nie redukują zakresu materiału.

Nauczanie indywidualne: Pełny zakres przedmiotów czy możliwe wyjątki?

Zgodnie z polskim prawem oświatowym, nauczanie indywidualne obejmuje wszystkie obowiązkowe zajęcia edukacyjne wynikające z ramowego planu nauczania dla danego typu szkoły i klasy. Głównym celem jest realizacja podstawy programowej kształcenia ogólnego. Oznacza to, że uczeń objęty nauczaniem indywidualnym co do zasady uczy się tych samych przedmiotów, co jego rówieśnicy w szkole stacjonarnej. Jest to fundamentalna zasada, która ma zapewnić ciągłość kształcenia i równy dostęp do wiedzy.

Zasada jest prosta: te same przedmioty, co w szkole

Podkreślam, że taka organizacja nauczania jest zgodna z polskim prawem oświatowym i ma na celu zapewnienie pełnego zakresu edukacji. Jest to kluczowe dla dalszego rozwoju ucznia, jego możliwości kontynuowania nauki na kolejnych etapach edukacyjnych oraz zdawania egzaminów. Nie ma tu miejsca na dowolne pomijanie przedmiotów obowiązkowych.

Dlaczego realizacja podstawy programowej jest kluczowa?

Realizacja podstawy programowej w nauczaniu indywidualnym gwarantuje uczniowi równy dostęp do wiedzy i umiejętności niezbędnych na danym etapie edukacyjnym. Jest to niezbędne, aby mógł on bez przeszkód kontynuować naukę w kolejnych klasach, a w przyszłości przystąpić do egzaminów ósmoklasisty czy matury. Pełne realizowanie programu zapewnia mu szansę na rozwój na miarę jego możliwości, pomimo specyficznych warunków edukacyjnych.

dyrektor szkoły, orzeczenie poradni psychologiczno-pedagogicznej

Kto ustala plan lekcji w nauczaniu indywidualnym?

Kluczową rolę w organizacji nauczania indywidualnego odgrywa dyrektor szkoły. To on, po uzyskaniu odpowiedniego orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania z poradni psychologiczno-pedagogicznej, ustala zakres, miejsce i czas prowadzenia zajęć. Dyrektor, w porozumieniu z nauczycielami, którzy będą prowadzić zajęcia, tworzy tygodniowy plan lekcji dla ucznia, uwzględniając zalecenia zawarte w orzeczeniu.

Orzeczenie z poradni jako punkt wyjścia

Podstawą do wszelkich działań organizacyjnych ze strony dyrektora szkoły jest orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania wydane przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną. Dokument ten precyzyjnie określa potrzeby ucznia i stanowi fundament do ustalenia ram jego edukacji, w tym zakresu i formy zajęć.

Jak dyrektor tworzy siatkę godzin i przydziela nauczycieli?

Tworzenie tygodniowego planu lekcji przez dyrektora to proces, który odbywa się w ścisłym porozumieniu z nauczycielami. Dyrektor uwzględnia zarówno zalecenia z orzeczenia poradni, jak i możliwości kadrowe szkoły, aby zapewnić uczniowi optymalne warunki do nauki. Przydziela nauczycieli, którzy będą prowadzić zajęcia, dbając o ich kompetencje i dopasowanie do potrzeb ucznia.

Czy rodzic ma wpływ na ostateczny harmonogram zajęć?

Rodzice mogą aktywnie uczestniczyć w procesie ustalania harmonogramu zajęć. Mają prawo do konsultacji z dyrektorem i zgłaszania swoich preferencji dotyczących np. pory dnia, w której zajęcia są najdogodniejsze dla dziecka. Należy jednak pamiętać, że ostateczna decyzja należy do dyrektora szkoły, który musi pogodzić te ustalenia z obowiązującymi przepisami i możliwościami organizacyjnymi placówki.

Zwolnienia z zajęć: Kiedy uczeń może nie uczestniczyć w lekcjach?

Chociaż zasada mówi o realizacji wszystkich obowiązkowych przedmiotów, polskie prawo przewiduje pewne wyjątki. Istnieją ściśle określone warunki, na podstawie których uczeń może zostać zwolniony z uczestnictwa w niektórych zajęciach. Ważne jest, aby zrozumieć, że zwolnienie nie oznacza usunięcia przedmiotu z planu nauczania, a jedynie czasowe lub stałe odstąpienie od uczestnictwa w jego realizacji.

Wychowanie fizyczne (WF) kiedy lekarz może zwolnić z zajęć?

Z wychowania fizycznego można zostać zwolnionym na podstawie opinii lekarza. Taka opinia jest wydawana, gdy stan zdrowia ucznia ogranicza jego możliwości uczestnictwa w zajęciach ruchowych. Lekarz określa wówczas okres, na jaki uczeń jest zwolniony z WF-u, lub wskazuje na konieczność dostosowania form aktywności fizycznej.

Drugi język obcy komu przysługuje prawo do zwolnienia?

  • Uczniom z wadą słuchu.
  • Uczniom z głęboką dysleksją rozwojową.
  • Uczniom z afazją.
  • Uczniom z niepełnosprawnościami sprzężonymi.
  • Uczniom ze spektrum autyzmu, w tym z zespołem Aspergera.

Decyzję o zwolnieniu z drugiego języka obcego, podobnie jak w przypadku innych zajęć, podejmuje dyrektor szkoły na podstawie odpowiedniej dokumentacji medycznej lub opinii specjalistycznej.

Informatyka i inne przedmioty jakie są możliwości?

Podobnie jak w przypadku WF-u, z informatyki (lub technologii informacyjnej) uczeń może zostać zwolniony na podstawie opinii lekarza. Należy podkreślić, że są to główne i najczęściej występujące możliwości zwolnienia z obowiązkowych przedmiotów. Prawo nie przewiduje innych powszechnych dróg do rezygnacji z realizacji podstawowego programu nauczania.

Ważne: zwolnienie z zajęć to nie to samo, co usunięcie przedmiotu

Musimy jasno rozróżnić zwolnienie z uczestnictwa w zajęciach od usunięcia przedmiotu z planu nauczania. Zwolnienie jest indywidualnym odstępstwem od uczestnictwa, które nie zmienia statusu danego przedmiotu jako obowiązkowego w ramowym planie nauczania. Uczeń nadal formalnie jest objęty tym przedmiotem, ale nie musi w nim aktywnie uczestniczyć, co jest istotne np. przy ustalaniu średniej ocen.

Tygodniowy wymiar godzin: Ile lekcji ma uczeń na nauczaniu indywidualnym?

Przepisy prawa oświatowego określają minimalny tygodniowy wymiar godzin zajęć dla nauczania indywidualnego, który jest zróżnicowany w zależności od etapu edukacyjnego. Ma to na celu zapewnienie odpowiedniej intensywności nauki:

  • Klasy I-III szkoły podstawowej: od 6 do 8 godzin.
  • Klasy IV-VIII szkoły podstawowej: od 8 do 10 godzin.
  • Szkoły ponadpodstawowe: od 10 do 12 godzin.

Czy dyrektor może zmniejszyć liczbę godzin i co to oznacza w praktyce?

W uzasadnionych przypadkach, dyrektor szkoły, w porozumieniu z organem prowadzącym, może obniżyć minimalny wymiar godzin zajęć. Kluczowe jest jednak, aby nawet przy takiej modyfikacji zapewnić realizację podstawy programowej. W praktyce oznacza to, że nauka może być bardziej intensywna w krótszym czasie lub że pewne zagadnienia będą realizowane w sposób skondensowany, ale zawsze z zachowaniem wymogów programowych.

Religia, etyka, WDŻ: Czy są realizowane w nauczaniu indywidualnym?

Przedmioty nieobowiązkowe, takie jak religia, etyka czy wychowanie do życia w rodzinie, również mogą być realizowane w ramach nauczania indywidualnego. Ich obecność w planie lekcji ucznia zależy jednak od woli rodziców lub samego ucznia, jeśli jest pełnoletni.

Realizacja zajęć wyłącznie na wniosek rodzica

Zajęcia te są realizowane wyłącznie na wniosek rodziców lub pełnoletniego ucznia. Odbywa się to na takich samych zasadach, jak w przypadku nauczania stacjonarnego jeśli rodzice chcą, aby ich dziecko uczestniczyło w lekcjach religii lub etyki, szkoła ma obowiązek to umożliwić.

Jak w praktyce zorganizować lekcje religii lub etyki w domu?

Organizacja tych zajęć w warunkach nauczania indywidualnego może przybrać różne formy. Najczęściej jest to prowadzenie lekcji przez nauczyciela religii lub etyki ze szkoły, który dojeżdża do ucznia. Możliwe są także inne rozwiązania, uzgodnione między dyrektorem szkoły a rodzicami, które uwzględniają specyfikę nauczania indywidualnego i potrzeby ucznia.

Indywidualne podejście: Jak nauczyciele dostosowują materiał?

Nauczyciele prowadzący zajęcia w ramach nauczania indywidualnego mają obowiązek dostosowania metod i form pracy do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia. Jest to kluczowy element, który odróżnia nauczanie indywidualne od tradycyjnego. Należy jednak podkreślić, że dostosowanie to nie oznacza redukcji podstawy programowej, a jedynie zmianę sposobu jej realizacji.

Indywidualne metody pracy a zakres podstawy programowej

Indywidualne metody pracy mają na celu efektywniejsze przyswojenie przez ucznia pełnego zakresu podstawy programowej. Nauczyciel może dostosować tempo pracy, wykorzystywać inne materiały dydaktyczne, stosować zróżnicowane formy sprawdzania wiedzy, a także skupić się na konkretnych obszarach, które wymagają większego wsparcia. Wszystko po to, aby uczeń, mimo swoich trudności, mógł osiągnąć jak najlepsze wyniki i zrealizować obowiązujący program nauczania.

Najczęstsze pytania

Tak, co do zasady realizuje się wszystkie obowiązkowe zajęcia edukacyjne wynikające z ramowego planu nauczania. Celem jest pełna realizacja podstawy programowej.

O organizacji i planie lekcji decyduje dyrektor szkoły na podstawie orzeczenia z poradni psychologiczno-pedagogicznej, we współpracy z nauczycielami.

Tak, możliwe są zwolnienia z niektórych zajęć (np. WF, drugi język obcy, informatyka) na podstawie opinii lekarskiej lub ze względu na specyficzne potrzeby ucznia, po decyzji dyrektora.

Tak, przedmioty nieobowiązkowe są realizowane wyłącznie na wniosek rodziców lub pełnoletniego ucznia, na takich samych zasadach jak w nauczaniu stacjonarnym.

Tagi:

nauczanie indywidualne jakie przedmioty
nauczanie indywidualne przedmioty
zakres nauczania indywidualnego
co obejmuje nauczanie indywidualne
nauczanie indywidualne podstawa programowa
organizacja nauczania indywidualnego

Udostępnij artykuł

Autor Julian Sadowski
Julian Sadowski

Jestem Julian Sadowski, specjalista w dziedzinie edukacji z ponad dziesięcioletnim doświadczeniem w pracy w różnych instytucjach edukacyjnych. Posiadam tytuł magistra pedagogiki oraz liczne certyfikaty z zakresu nowoczesnych metod nauczania, co pozwala mi na skuteczne przekazywanie wiedzy i rozwijanie umiejętności uczniów. Moje zainteresowania koncentrują się na innowacyjnych podejściach do nauczania oraz integracji technologii w procesie edukacyjnym, co uważam za kluczowe w dzisiejszym świecie. Pisząc dla poen.edu.pl, dążę do dzielenia się rzetelnymi informacjami oraz praktycznymi wskazówkami, które pomogą zarówno nauczycielom, jak i uczniom w osiąganiu ich celów edukacyjnych. Moim celem jest inspirowanie do krytycznego myślenia oraz promowanie wartości edukacji jako fundamentu rozwoju osobistego i społecznego. Wierzę, że każdy ma potencjał do nauki, a moja misja polega na wspieraniu tego procesu poprzez dostarczanie wartościowych treści.

Napisz komentarz

Zobacz więcej

Nauczanie indywidualne: Jakie przedmioty realizuje uczeń?